Bartlett — Yeniden Kurulan Bellek
Bartlett, katılımcılara yabancı bir kültürden masal okutup zamanla nasıl hatırladıklarını inceledi: insanlar hikâyeyi kendi kültürel şemalarına göre değiştirerek hatırlıyordu. Bellek bir kayıt cihazı değil, aktif bir yeniden kurma sürecidir.
Araştırmanın Amacı
Belleğin geçmişi olduğu gibi mi sakladığını, yoksa hatırlamanın etkin ve yeniden kurucu bir süreç mi olduğunu araştırmak istedi.
Yöntem
İngiliz katılımcılara, kendi kültürlerine yabancı bir Kızılderili halk masalını ('Hayaletlerin Savaşı') okuttu. Farklı zaman aralıklarında metni yeniden anlatmalarını isteyerek anımsamadaki değişimleri kaydetti.
Bulgular
Katılımcılar hikâyeyi kısalttı, tuhaf gelen ögeleri kendi kültürel beklentilerine göre değiştirdi ve daha 'mantıklı' hale getirdi. Belleğin sabit bir kayıt değil, mevcut zihinsel şemalarla yeniden inşa edilen etkin bir süreç olduğunu gösterdi.
Yorum ve Bugüne Etkisi
Hatırladıklarımızın, önceki bilgi ve beklentilerimizle biçimlendiğini ortaya koyar. Öğrenci yeni bilgiyi var olan bilgisiyle ilişkilendirdiğinde daha iyi kodlar; ancak aynı süreç zaman zaman yanlış anımsamaya da yol açabilir.