Festinger — Bilişsel Çelişki
Sıkıcı bir görevi başkasına 'eğlenceli' diye anlatması için 1 dolar alanlar, 20 dolar alanlardan daha çok görevi gerçekten eğlenceli bulmaya başladı. İnsanlar tutum ve davranışları çeliştiğinde iç rahatsızlığı azaltmak için inançlarını değiştirir.
Araştırmanın Amacı
Tutum ve davranış çeliştiğinde insanların ne yaptığını ve dıştan verilen ödülün tutum değişimini nasıl etkilediğini araştırmak istediler.
Yöntem
Üniversite öğrencilerine son derece sıkıcı bir görev yaptırdılar; sonra onlardan bir sonraki katılımcıya görevin 'eğlenceli' olduğunu söylemelerini istediler. Bu yalan için bir gruba az (1 dolar), diğerine çok (20 dolar) ödediler ve ardından görevi gerçekte ne kadar sevdiklerini sordular.
Bulgular
Az para alanlar görevi gerçekten daha eğlenceli bulmaya başladı; çok para alanlarda böyle bir değişim olmadı. Küçük ödül, yalanı haklı çıkaracak yeterli bir dış neden sunmadığı için kişi iç rahatsızlığını tutumunu değiştirerek azalttı.
Yorum ve Bugüne Etkisi
İnançlarımızla davranışlarımız çeliştiğinde çoğu zaman davranışı değil inancı değiştirdiğimizi gösterir. Zorla değil de küçük bir gönüllülükle başlanan çalışma alışkanlığının zamanla içselleştirilmesi bu ilkeyle örtüşür.