Pavlov — Klasik Koşullanma
Pavlov, köpeklerle yaptığı deneylerde nötr bir uyaranın (zil sesi) yiyecekle eşleştirildiğinde tek başına salya tepkisi doğurduğunu gösterdi. Öğrenmenin çağrışım yoluyla gerçekleşebildiğini kanıtlayan bu çalışma, davranışçı psikolojinin temelini attı.
Araştırmanın Amacı
Pavlov aslında sindirim üzerine çalışırken köpeklerin yiyeceği görmeden salya salgılamaya başlaması dikkatini çekti; öğrenmenin çağrışım yoluyla nasıl oluştuğunu sistematik biçimde anlamak istedi.
Yöntem
Köpeklerle çalıştı; nötr bir uyaranı (zil ya da metronom sesi) yiyecekle defalarca eşleştirdi. Salya bezini cerrahi olarak dışa alarak tepkinin miktarını nesnel biçimde ölçtü ve eşleştirme öncesi ile sonrasını karşılaştırdı.
Bulgular
Başlangıçta tepkisiz olan ses, yiyecekle eşleştikten sonra tek başına salya tepkisi doğurmaya başladı (koşullu tepki). Eşleştirme kesildiğinde tepkinin söndüğünü, bir süre sonra ise kendiliğinden yeniden ortaya çıkabildiğini gösterdi.
Yorum ve Bugüne Etkisi
Öğrenmenin bilinçli çaba olmadan, uyaranlar arasında kurulan çağrışımla da gerçekleşebildiğini ortaya koyar. Çalışma masası ya da sınav salonu gibi ipuçlarının belirli duygu ve alışkanlıkları tetiklemesi bu ilkeyle açıklanır; olumlu çalışma çağrışımları kurmak öğrenciye avantaj sağlar.